* Wpisy oznaczone tagiem ‘Ameryka’

Kultura i sztuka Meksyku

3Frida Kahlo jest chyba najbardziej znaną malarką na świecie. W 2003 roku powstał film biograficzny o tej ekstrawaganckiej artystce, z Salmą Hayek w roli głównej. Większość fanów Fridy przyciągnęła nie tyle twórczość, co jej dynamiczne i barwne życie, pełne bólu i miłości oraz skomplikowane małżeństwo z malarzem, Diegiem Rivera. Gdy jednak mówimy o malarstwie Fridy ciężko oddzielić je od życia prywatnego. Jej biografia jest jakby kluczem do zrozumienia tych dzieł, które są na wskroś osobiste i kobiece. Oglądając jej obrazy gwałtownie przenosimy się w świat malarki, który kreśli pewnymi i zdecydowanymi pociągnięciami pędzla. Prace te wydają się być silnie powiązane z twórczością europejskich surrealistów, jednak tylko stylistycznie. Tematyka prac Kahlo jest pełna symboli i głęboko przenika do tradycji meksykańskiej, ale pomimo to jest to tematyka konkretna, kobieca oraz związana z jej przeżyciami. Jej prace wydają się być pamiętnikiem kobiety, której życie naznaczone było bólem i cierpieniem, kobiety, która mimo choroby i ciągłych operacji, potrafiła czerpać z życia mnóstwo radości i energii oraz silnie utożsamiała się z ze swoim krajem i jego tradycjami.

Gdy myślimy o muzyce meksykańskiej od razu słyszymy charakterystyczny, przyprawiający o dreszcz głos Chaveli Vargas. Mimo, iż Chavela nie jest Meksykanką (pochodzi z Kostaryki) to mocno wpisała się w tradycję meksykańskiej muzyki. Jej życie pełne pasji i skandali jest równie ekscentryczne co jej muzyka. Otóż ta „kobieta w czerwonym poncho” śpiewa ranchera. Jest to najbardziej rdzenny i tradycyjny nurt w muzyce meksykańskiej. Nie są to pieśni radosne, wesołe, traktujące o szczęściu. Ranchera to nic innego jak wyśpiewany ból. Pieśni te pobrzmiewają cierpieniem związanym z miłością, opuszczeniem, życiem, biedą czy wreszcie z bólem istnienia. Chavela jest jak najbardziej szczera i prawdziwa w swych pieśniach, w końcu jej życie to nic innego jak ciągła walka o bycie sobą, walka z biedą czy wreszcie walka z nałogiem. Wielką miłością artystki była Frida Kahlo, stąd spotykamy się z Vargas w filmie „Frida”. Do filmu tego wykonała również przepiękną i poruszającą piosenkę „La Llorona”. Jest to pieśń o rozpaczającej, płaczącej kobiecie, która w pewien sposób łączy wszystkie Meksykanki. Kobieta ta może być nieszczęśliwa z wielu powodów: zdrada, tragiczna miłość czy zabójstwo własnych dzieci.

Znani meksykanie

4W ciągu ostatnich lat mieliśmy okazje zobaczyć w wielu produkcjach filmowych młodych, rozwijających się aktorów meksykańskich jak Salma Hayek i Gael Garcia Bernal. Wielu bardzo pozytywnie zaskoczył Bernal. Ten niesamowity aktor ma film we krwi, jest synem reżysera Jose Angela Garcii i byłej modelki Patricii Bernal. Mając jedenaście lat występował z rodzicami w teatrze, między innymi w sztuce „Y Tu Mama Tambien”. W roku 1999 wyjeżdża do Londynu aby podjąć studia w jednej z najbardziej renomowanych szkół aktorskich The Central School of Speech and Drama na Uniwersytecie Londyńskim. Drogę do międzynarodowej kariery otworzyła mu genialna kreacja Octavio w dramacie „Amores Perros”. Od tego czasu posypały się propozycje i młody Bernal niejednokrotnie udowodnił nam, że posiada wysokie umiejętności. Nie zamyka się w jednej roli i nie daje się zaszufladkować. Potrafi zagrać nieśmiałego marzyciela o zadziwiającej wyobraźnie w filmie „Jak we śnie” aby następnie wcielić się w „Dziennikach motocyklowych” w rolę młodego Che Guevary, który rusza w podróż po Ameryce Południowej obserwując pogarszającą się sytuacje w kraju, zaraz jednak widzimy go w roli ślepego tyrana, bezwzględnego i okrutnego króla Sali 3 w filmie „Miasto ślepców”.

Salma Hayek to jedyna meksykańska aktorka, której udało się zrobić karierę w Hollywood. Ta latynoska piękność urodziła się w roku 1966 w Coatzacoalcos. Jej kariera rozwijała się długo. Na początku grywała mało ambitne role w telenowelach, które jednak przyniosły jej wielką popularność w Meksyku, gdyż ten gatunek jest tam bardzo lubiany. W roku 1993 postanawia wyjechać do Kalifornii jednak udaje się jej grać tylko podrzędne role. 2 lata później otwierają się dla niej drzwi do światowej kariery. Otóż Hayek zagrała ponętną Carolinę u boku Antonio Banderasa w filmie „Desperado”. Jednak swoją życiową rolę otrzymała w filmie „Frida”. Film pochodzi z roku 2002 i został wyreżyserowany przez Julie Taymor. Salma wciela się w postać Fridy Kahlo. Początkowo wydawało się, że jest to zbyt trudna rola dla aktorki, jednak rola Hayek zachwyciła wszystkich i znacznie przerosła oczekiwania. Frida Hayek to Frida Kahlo. Oglądając film nie myślisz o tym, że to Salma Hayek, że to aktorka, wręcz przeciwnie, dajesz się porwać i zatopić w świecie Fridy. Salma genialnie wrosła w postać artystki i zagrała ją niezwykle przekonująco i prawdziwie.

Sergio Pitol to meksykański pisarz, który silnie związany jest z polską kulturą. To właśnie jemu możemy zawdzięczyć pierwsze tłumaczenia na język hiszpański takich ważnych dla nas autorów jak Witold Gombrowicz, Kazimierz Brandys, Jerzy Andrzejewski. Został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej za zasługi w wytrwałym rozwijaniu współpracy meksykańsko- polskiej na polu kultury. Ten wyjątkowy człowiek spędził zagranicą 28 lat podróżując i obserwując zmiany, ustroje polityczne, społeczeństwo oraz życie kulturalne. Zwiedził takie państwa jak Stany Zjednoczone, kraje Ameryki Południowej, Kubę, Wielką Brytanię, Hiszpanię, Włochy, Polskę, Czechosłowację, ZSRR oraz Chiny. Głownie pisał opowiadania jednak swoją sławę zawdzięcza swym esejom i powieściom. W utworach jego spotykamy się z wyjątkową umiejętnością narracji łączącej wątki autobiograficzne z refleksjami na temat literatury i sztuki wraz ze stylem charakterystycznym dla dzienników z podróży. Pitol krzyżuje różne gatunki i tradycje literackie, tworząc dzieła na pograniczu metaliteratury i fikcji. Jego powieści to między innymi: „Dźwięk fletu” czy „Cuerpo presente”.

Andy Peruwiańskie oraz Titicaca

23Andów Peruwiańskich szukać należy w północnej części tego górskiego pasma. Ich szerokość oscyluje w granicach siedmiuset kilometrów. Dzielą się one na dwa pasma. Jedno spośród nich nosi nazwę Cordillera Negra, drugie natomiast to Cordillera Blanca. W tym drugim przypadku nazwa wzięła się stąd, iż są to góry zbudowane z ilastych skał, a te z kolei mają to do siebie, że są jasne. Dodatkowo efekt ten wspomaga leżący na ich śnieg. Śniegi oraz lody leżące w Andach Peruwiańskich określane są mianem wiecznych – oznacz to, że trwają tam przez cały czas. Najwyższym znajdującym się tutaj szczytem jest wulkan Huascaran. Położony on jest na wysokości wynoszącej niemalże sześć tysięcy siedemset siedemdziesiąt metrów ponad poziomem morza. Podobnie jak i w innych częściach Andów, tak i tutaj można mówić o klimatycznej piętrowości. Najbardziej charakterystyczną cechą, jeżeli chodzi o rzeźbę tutejszego terenu, jest występowanie wyżyn. Zlokalizowane są one na wysokościach niespełna trzech tysięcy metrów.

Titicaca to jedno z najbardziej znanych jezior na świecie. Położone jest ono na terytoriach dwóch państw, a mianowicie Peru oraz Boliwii. Jeżeli chodzi o wszystkie jeziora znajdujące się w Ameryce Południowej to te wymienione powyżej jest drugim, jeżeli chodzi o wielkość. Jego powierzchnia zajmuje bowiem osiem tysięcy trzysta kilometrów kwadratowych. Na długość zbiornik ten liczy sobie niemalże dwieście trzydzieści kilometrów, natomiast jeżeli chodzi o szerokość, to jest to prawie dziewięćdziesiąt siedem kilometrów. Jezioro jest podzielone na dwie części, a mianowicie na Lago Chucuito oraz Lago Huinaymarca. Łączy je cieśnina nosząca nazwę Tiquina. Poziom wody jest tutaj dość zróżnicowany – wszystko zależy przede wszystkim od pory roku. Różnice te wynosić mogą nawet do pięciu metrów. Liczba rzek, które do tego jeziora wpływają, szacowana jest na co najmniej dwadzieścia pięć. Titicaca zaliczane jest do grupy jezior tektonicznych. Zlokalizowanych jest tu parę wysp o naturalnym charakterze.

Meksykańska gościnność

5Ciężko nam wyobrazić sobie Meksyk bez wielkich sombrer, poncho oraz tequili. Carmelita Roman miała powiedzieć „Tequila to Meksyk. To jedyny produkt, który identyfikuje nas jako kultura”. Alkohol ten to nic innego jak meksykańska wódka, odmiana mezcalu. Nasuwa nam się pytanie czym jest mezcal? Otóż ten właśnie alkohol jest narodową wódką meksykańską, ale to tequila, jako jego odmiana, jest najbardziej popularnym meksykańskim trunkiem na świecie. Tequila produkowana jest ze sfermentowanego soku specjalnego gatunku niebieskiej agawy. Nazwa trunku wzięła się od nazwy miasteczka, w którym jest produkowany. Jest wiele sposobów picia tequili, jednak u nas w Polsce najpopularniejsze jest picie w kieliszkach „silver tequili” lub „gold tequili”. „Silver tequila” to tequila Blanco z solą oraz cytryną, „gold tequile” to Oro z cynamonem oraz pomarańczą. Chodzi o to aby przed wypiciem kieliszka trunku zlizać sól bądź cynamon z wierzchu dłoni, następnie wypić zawartość kieliszka i zagryźć cytryną bądź pomarańczą. Wbrew tego co się mówi tequila wcale nie musi być droga. Te wysokie ceny, wymyślne butelki z numerem serii to przynęta na bogatych, zagranicznych snobów. Uważajmy jednak na podejrzanie tanie butelki, ponieważ oznacza to zapewne mixto, czyli „nie 100% agawa”.

Meksykanie bardzo głęboko tkwią w swojej wyjątkowej, niepowtarzalnej oraz swoistej kulturze i tradycji. Turyści są im bardzo potrzebni tak jak wszędzie indziej, ale Meksykanie w specyficzny sposób obchodzą się z gringo. Ale kim właściwie jest ten tajemniczy gringo? Nie będzie to każdy sympatyczny i zaciekawiony turysta z zagranicy. Dla rdzennych Meksykan określenie to było zarezerwowane dla Amerykanów, którzy w Meksyku kochani są mniej więcej w ten sam charakterystyczny sposób jak u nas w Polsce kocha się Rosjan o niemieckich korzeniach. Początkowo określenie to tyczyło się cudzoziemca oraz osób, które nie mówiły po hiszpańsku. Obecnie gringo to przede wszystkim turysta, który posiada urodę charakterystyczną dla krajów północy, a więc każdy o blond włosach i niebieskich oczach zostanie określony jako gringo w Meksyku. Tak więc niekoniecznie musi to być zwrot obraźliwy lun co najmniej ironiczny i pobłażliwy, po prostu tak to się już w Meksyku przyjęło, że gringo to turysta. Dlatego jeśli wybierzesz się do Meksyku i usłyszysz „hej gringo!” nie obrażaj się i nie bierz tego do siebie.

Chicago i Londyn

51Przy budowie miasta była potrzebna duża determinacja konstruktorów i budowniczych, a potem samych tubylców. Zresztą do tej pory nie jest łatwo w nim mieszkać. A wszystko to przez dokuczliwy wiatr od strony jeziora Michigan. W XVIII wieku mieszali tu tylko Indianie – dziś to wielka, dziesięciomilionowa metropolia. Prawdziwy rozwój miasta rozpoczął się dopiero w XIX wieku. Do Chicago ściągali ludzie z całego świata, Europy i także z Polski. Co piąty mieszkaniec metropolii ma polskie pochodzenie lub jest Polakiem. W 1871 roku miasto spustoszył wielki pożar, prawie wszystko spłonęło, wielu ludzi zginęło a jeszcze więcej straciło dach nad głową . Zaprojektowane i odbudowane na nowo miasto stało się jedną z najnowocześniejszych aglomeracji pod względem rozwoju i architektury. Mówi się nawet o chicagowskim stylu budowy innych miast, które zaczerpnęły dużo z architektury Chicago. Warto pamiętać, że to właśnie tu wybudowano pierwszy na świecie drapacz chmur. Dumą i zarazem wielkim symbolem miasta jest zespół koszykarski Chicago Bulls.

Londyn imponuje wieloma wspaniałymi budynkami i gmachami z czasów potęgi brytyjskiej. Do miasta przybywają ludzie całego świata, gównie w poszukiwaniu pracy. Zwiedzając Londyn koniecznie trzeba zobaczyć Tower of London – wielką i potężną twierdzę z czasów Wilhelma Zdobywcy. Godna uwagi jest także siedemnastowieczna Katedra św. Pawła – jeden z największych na świcie kościołów. To właśnie tam sakramentalne „tak” wypowiedzieli Księżna Diana i Książe Karol. Królowa Elżbieta II nigdy nie przepadała za swoją synową. Wraz ze swoim mężem i synem – Księciem Karolem, zajmuje Pałac Buckingham. Wybudowany około 300 lat temu gmach znajduje się w centrum miasta i jest miejscem wielu wycieczek. Nowoczesnym symbolem stolicy Wielkiej Brytanii jest Londyńskie Oko. Jest to rodzaj wielkiej karuzeli, która unosi turystów na wysokość 135 metrów, by można było podziwiać panoramę miasta. Koło składa się z 32 klimatyzowanych kapsuł. Obszar administracyjny Londynu jest niewiele mniejszy od Luksemburgu i wynosi 1600 kilometrów kwadratowych.